Hướng dẫn chăm sóc trẻ 4 tháng tuổi

Sang tháng thứ 4, mẹ phải đi làm, cách chăm sóc trẻ khi trẻ bước sang tháng thứ tư cũng nhiều thay đổi. Kiến thức tuổi trẻ sẽ hướng dẫn bạn một cách chi tiết cách chăm sóc trẻ 4 tháng tuổi, như dinh dưỡng, bảo quản sữa, ăn dặm, lau người… cho trẻ.

Dinh dưỡng cho trẻ 4 tháng tuổi

Sữa mẹ có thể đáp ứng tất cả các nhu cầu dinh dưỡng của bé trong vòng sáu tháng đầu. Trong trường hợp bình thường, sáu tháng đầu, bé chỉ cần bú sữa mẹ hoàn toàn là có thể phát triển tốt. Những bé nuôi bằng sữa ngoài, sau bốn tháng nên cho bé ăn dặm, những bé bú sữa mẹ sau sáu tháng cũng phải ăn dặm bổ sung. Ăn dặm một mặt bổ trợ và tăng cường dinh dưỡng cho bé, mặt khác để bé làm quen với đồ ăn cứng.

Cùng với việc nuôi bé bằng sữa mẹ, bổ sung thức ăn dặm kịp thời với số lượng, thời gian phù hợp, nhưng tuyệt đối không để sữa mẹ trở thành thức ăn phụ, thức ăn dặm trở thành phần chính.

Cùng với sự phát triển không ngừng của bé, sữa mẹ cũng không ngừng biến đổi. Sữa mẹ là thích hợp với bé nhất, là thức ăn mà sữa công thức không thể so sánh được, sữa bột chỉ có thể cho dùng kèm theo giai đoạn. Chỉ cần cơ thể mẹ khỏe mạnh, thì sữa mẹ lúc nào cũng có dinh dưỡng, đều thích hợp với bé.

Mẹ phải đi làm

Rất nhiều bà mẹ sau khi bé được bốn hoặc sáu tháng, thời gian nghỉ sinh đã hết là phải quay lại cơ quan làm việc. Lúc này mẹ không thể cho bé bú theo giờ, phải kết hợp thêm ăn dặm. Tu nhiên, nếu bé ngừng bú sữa mẹ quá sớm sẽ khiến sức khỏe của bé giảm đi, rối loạn chức năng tiêu hóa, ảnh hưởng đến sự phát triển của bé.

Cách kết hợp sữa mẹ và sữa bò

Giữa hai lần cho bé bú xen kẽ một bữa sữa bò hoặc các loại sức khác. Cố gắng cho bé ăn dặm vào lúc mẹ đi làm. Trước khi mẹ đi làm, cho bé bú hoặc vắt sữa ra để người nhà hoặc người giúp việc cho bé uống. Không nên cho bé uống sữa trước khi mẹ đi làm về nửa giờ. Mỗi ngày mẹ phải tiết sữa ít nhất ba lần (bao gồm cho bú hoặc vắt sữa), để ngực được kích thích đầy đủ, kéo dài thời gian nuôi con bằng sữa mẹ. Tóm lại, phải cố gắng giảm số lần cho ăn sữa bò hoặc các thức uống khác, cố gắng kiên trì nuôi bằng sữa mẹ.

Cách bảo quản sữa mẹ

Trước khi đi làm một tuần, để người nhà làm quen với cách chăm sóc bé khi mẹ đi làm, mẹ có thể dùng tay hoặc máy vắt sữa để vắt sữa vào bình sữa đã khử trùng, sau đó giữ lạnh (nhiệt độ 4oC, thời hạn bảo quản 48 tiếng) hoặc để ở ngăn đá tủ lạnh (nhiệt độ -40oC thời hạn bảo quản 7 ngày).

Những bà mẹ nhiều sữa khi đi làm có thể mang theo bình sữa nhưng không được vắt sữa trong nhà vệ sinh. Sau khi vắt sữa cần bảo quản trong tủ lạnh. Thời gian mẹ vắt sữa nên cố gắng cố định, như thế cứ đến thời gian cố định đó, sữa sẽ xuống. Sau khi về nhà cho ngay sữa vào tủ lạnh bảo quản.

Trước khi cho bé uống sữa mẹ để lạnh, phải làm cho sữa hết lạnh bằng cách ngâm nước nóng hơn 50oC (Sữa mẹ đông lạnh cũng phải ngâm nước nóng hơn 50oC). Không nên dùng lò vi sóng để hâm nóng sữa, vì lò vi sóng làm nóng sữa không đều, có thể làm bỏng bé. Hâm nóng đến khi nhiệt độ của sữa bằng nhiệt độ cơ thể là vừa. Sữa mẹ sau khi đã hâm nóng, nếu bé bú không hết cũng không được để đông lạnh nữa mà phải bỏ đi.

Chia lượng sữa mẹ đã vắt ra thành các phần nhỏ, mỗi phần khoảng 60 – 120ml, sẽ tiện cho người nhà cho bé ăn để tránh lãng phí, đồng thời mỗi lần sữa dán giấy ghi rõ ngày tháng vắt sữa.

Lưu ý: Sữa mẹ bảo quản ở nhiệt độ thường không quá 6 giờ, nếu quá thời gian đó mặc dù sữa chưa bị hỏng thì cũng không nên cho bé uống nữa.

Phản xạ đẩy lưỡi

Có thể bé của bạn phản ứng kịch liệt với thức ăn dặm, một đồ ăn mới phải mất 10 – 15 lần thử bé mới quen được, đây chính là phản xạ đẩy lưỡi của bé chúng ta thường nhắc đến. Đối với trẻ bốn tháng tuổi, không nên ép trẻ ăn dặm, nếu trẻ tỏ ra không thích, có thể chờ thêm một thời gian nữa hãy cho ăn. Có thể không phải chờ lâu, ngay ngày mai trẻ lại thích thú tò mò với đồ ăn dặm.

Khi bắt đầu cho bé ăn dặm, phải chọn thời điểm sức khỏe bé tốt, nếu bé ốm hoặc không tiêu hóa được loại thực phẩm nào thì không được cho cho ăn thêm hoặc tạm dừng. Mỗi lần cho bé ăn loại thức ăn dặm mới đều phải thử, chú ý quan sát phản ứng tiếp nhận của bé, quan sát da của bé xem có phản ứng quá mẫn cảm không. Phải quan sát bé đại tiện, nếu đại tiện không bình thường, nên tạm thời không cho bé ăn đồ ăn dặm đó nữa, đợi khi bé đại tiện trở lại bình thường lại tiếp tục cho ăn, nhưng lượng phải ít.

Khi nào có thể bắt đầu cho bé ăn dặm?

– Cơ đầu, cổ đã phát triển hoàn thiện, có thể nâng thẳng cổ thuận lợi cho việc ăn thức ăn cứng.

– Khả năng nuốt dần dần hoàn chỉnh.

– Hệ thống tiêu hóa đã có thể tiêu hóa được loại thức ăn khác nhau.

Tóm lại, thời điểm bắt đầu cho bé ăn phụ thuộc vào sức khỏe, tình trạng phát triển của bé.

Nguyên tắc bổ sung thức ăn dặm

Để bé dần dần thích ứng, cho bé thử trước một loại thức ăn. Sau 3 – 7 ngày thích ứng hãy thử loại thức ăn khác, dần dần thay đổi các loại thực phẩm để bữa ăn của bé phong phú, đủ chất dinh dưỡng. Giai đoạn bé “thử ăn” phải chú ý xem liệu bé có hiện tượng quá mẫn cảm không (ví dụ như phát ban, tiêu chảy, nôn…), nếu như trẻ quá mẫn cảm với loại thức ăn nào đó, phải ngừng cho ăn.

Thức ăn dặm phải từ loãng đến đặc, từ nhạt đến đậm: Khi bắt đầu cho trẻ ăn bột, bột phải loãng một chút, để bé dễ nuốt, sau khi bé đã quen thì cho bé ăn bột đặc dần lên.

Số lượng phải từ ít đến nhiều: Mỗi loại thức ăn dặm sau khi đã quen có thể tăng dần số lượng.

Thức ăn dặm phải từ nhỏ đến to: Thức ăn nhỏ mịn dễ nuốt, dễ tiêu hóa, nếu muốn cho bé ăn rau kèm thì phải xay nhuyễn thành nước, sau đó mới dần thái to dần.

Chất béo và chất xơ trong thức ăn dặm đều phải cần có nước để tiêu hóa, vì thế đối với những bé đã ăn dặm, bố mẹ nên kịp thời bổ sung nước cho bé, khi cho bé ăn dặm có thể dùng bình sữa có núm chữ thập. Tuy nhiên, không được cho nước cam hoặc nước chanh vào trong sữa, acid trong hoa quả gặp chất béo trong sữa sẽ làm cho chất béo dễ bị biến chất, từ đó làm giảm giá trị dinh dưỡng của chất béo.

Khi cho bé ăn dặm, nhất định phải áp dụng phương pháp mỗi lần một loại, tuần tự tăng lên, bắt đầu từ những loại hoa quả, rau quả nhạt, dễ tiêu hóa. Như vậy, nếu có dị ứng đồ ăn cũng có thể tìm ra nguyên nhân. Những thức ăn dễ bị dị ứng gồm: lòng trắng trứng, các loại đậu, lạc, sữa bò, nước cam ngọt cũng có thể khiến bé bị dị ứng da.

Giới thiệu ba loại thực đơn cho bà mẹ nuôi con khi 4 tháng.

Thực đơn 1 (Thích hợp cho nuôi bé bằng sữa mẹ)

Thức ăn chính: Sữa mẹ

Thức ăn dặm: Nước sôi, nước hoa quả (Nước quýt, nước cà chua, nước táo, nước lê…), nước rau (nước cà rốt, nước cải trắng), dầu gan cá đậm đặc (Mỗi lần một giọt, hai lần một ngày).

Nước sôi, nước quả, nước rau có thể lần lượt cho bé uống giữa các lần bú, mỗi lần 90ml, thức ăn chính có thể 3 – 4 tiếng cho ăn một lần, mỗi lần 180ml.

Thực đơn 2 (thích hợp cho bé nuôi con bằng sữa ngoài)

Thức ăn chính: Sữa bò hoặc sữa công thức

Thức ăn dặm: Nước sôi, nước quả, nước rau, dầu gan cá đậm đặc (mỗi lần một giọt, hai lần một ngày); đậu tương; lòng đỏ trứng (1/5 quả một ngày).

Nước sôi, nước quả, nước rau 90 – 100ml một lần một ngày. Thức ăn chính có thể 4 – 5 giờ cho ăn một lần. Mỗi lần có thể cho 180ml, một ngày có thể 5 – 6 lần.

Thực đơn 3 (thích hợp cho bé nuôi theo hình thức hỗn hợp).

Thức ăn chính: Sữa mẹ hoặc các loại thức ăn khác (Sữa bò, sữa công thức).

Thức ăn dặm: Nước sôi, nước quả, nước rau, dầu gan cá đậm đặc (mỗi lần 1 giọt, 2 lần một ngày); đậu tương, lòng đỏ trứng (1/5 quả một ngày).

Bột gạo đặc mỗi lần một ngày, mỗi lần 1 đến 3 thìa.

Lượng thức ăn chính và thức ăn dặm khác phù hợp với trẻ nuôi bằng sữa ngoài.

Khi bé bốn tháng tuổi, bé sẽ có hiện tượng chán sữa sinh lý, tự bé sẽ điều chỉnh lượng sữa. Nhưng lượng sữa lý tưởng nhất cho bé uống là 150ml/1kg cân nặng/1 ngày, mỗi lần duy trì uống 100 – 150ml là được. Nếu bé sau ba tháng tuổi mỗi lần uống dưới 100ml, cân nặng không tăng thì có thể coi là bệnh chán sữa sinh lý đơn thuần, khi đó, phải quan sát xem liệu bé có gì bất thường không, ví dụ như: cân nặng không tăng hoặc tăng chậm, tốc độ phát triển chậm, giảm cân… phải đưa bé đi gặp bác sĩ.

Cách lau người bằng nước ấm cho bé

Nước ấm khoảng 35oC là phù hợp, dùng khăn bông mềm thấm nước lau nhẹ người chân tay, lưng của bé, mỗi lần 5 phút.

Cách dùng vài khô lau người

Mỗi buổi sáng sớm, trước khi bé ngủ dậy, dùng khăn mặt lau theo hình tròn tại các vùng: ngực, bụng, eo, lưng, chân tay của bé hơn 10 lần, sau 2 – 3 tuổi, bé có thể bắt chước tự lau. Lưu ý dùng  khăn mặt, khăn vải phải mềm,để tránh làm tổn thương da bé.

Hai cách lau trên đây đều có thể giúp máu tuần hoàn, tăng cường sức đề kháng của da bé.

2. Dùng bỉm và phấn đúng cách

Nếu trong thời gian dài bé không được thay bỉm, rất dễ bị mắc bệnh. Biểu hiện: Chỗ da đóng bỉm bị đau rát, đỏ, nối nốt, có khi nhiễm khuẩn sẽ dẫn đến mục nước hoặc mụn mủ.

Khi phát hiện thấy bé có các dấu hiệu trên, nên bỏ bỉm, để mông bé thoáng, khô ráo. Nếu sau vài ngày không biến chuyển phải đưa bé đến bệnh viện da liễu để điều trị, bác sỹ sẽ cho bé uống thuốc, bệnh ngoài da sẽ được khống chế vài ngày, vài tuần sau sẽ khỏi hẳn.

Bố mẹ chú ý giúp bé vệ sinh hằng ngày sẽ phòng được bệnh do bỉm, quan trọng nhất là kịp thời thay bỉm cho bé. Giữ mông cho bé sạch sẽ khô ráo là có thể tránh xa bệnh do bỉm.

Nhiều phụ huynh cho rằng phấn bôi toàn thân có thể giữ khô mông cho bé, nên lạm dụng phấn mà không ngờ rằng phấn xoa toàn thân làm tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung ở bé gái. Với phấn bôi, càng dùng càng tốt, và chỉ dùng khi đã lau khô người.

3. Cẩn thận bệnh lồng ruột.

Lồng ruột là tai biến thường xảy ra ở trẻ còn bú mẹ, đặc biệt ở những trẻ em khỏe mạnh, bú tham có nhu động ruột mạnh. Khi bị lồng ruột, các mạch máu nuôi ruột bị tắc nghẽn, không nuôi được đoạn ruột lồng dẫn đến hoại tử.

Trong quá trình phát triển của bào thai, đoạn đầu của ruột già bao gồm manh tràng và đại tràng được cố định vào thành bụng, còn ruột non thì không, nên ruột non không thể chui vào ruột già. Tuy nhiên, nếu manh tràng và đại tràng không được cố định, cộng với sự nhu động quá mạnh của ruột, ruột non chui vào lòng ruột già gây ra lồng ruột.

Độ tuổi của trẻ thường bị lồng ruột là khoảng 4 – 9 tháng, nhiều nhất là 5 – 6 tháng.

Cách nhận biết trẻ bị lồng ruột:

Trẻ đang ăn uống bình thường bỗng khóc thét, bỏ bú, da tím tái, báo hiệu khúc ruột bắt đầu lồng vào nhau. Sau đó trẻ tạm thời yên, thậm chí bú lại. Nhưng khi cơn đau tái phát, trẻ khóc từng cơn, ưỡn người, không bú được, nôn. Vài giờ sau, trẻ mệt lả, da xanh nhợt.

Khoảng 6 – 12 tiếng sau, trẻ đi ngoài ra máu tươi có lẫn chút nhầy. Nhìn trẻ giảm sút rõ rệt: da tái, môi khô, mạch nhanh, người lạnh, mắt trũng. Nếu cứ trong tình trạng đó 24 giờ không xử lý gì trẻ sẽ bị nôn liên tục, bụng trướng dần lên, da toàn thân lạnh, nhợt nhạt, mạch nhanh, nhỏ, thở gấp nông, dấu hiệu ruột bắt đầu hoại tử.

Cách xử lý:

Khi trẻ khóc thét, bỏ bú và nôn, cần đưa ngay trẻ tới một số cơ sở cấp cứu ngoại khoa.

Sau khi xác định đúng bệnh của trẻ, bác sỹ sẽ tháo khối ruột lồng bằng cách bơm hơi qua hậu môn hoặc thụt thuốc cản quang dưới hướng dẫn của máy chiếu X – quang. Dưới áp lực của hơi hoặc thuốc, lồng ruột sẽ được tháo dần.

Nếu trẻ được đưa đến muộn quá 6 tiếng, cần phẫu thuật ngay mới tháo được khối ruột lồng.

Trường hợp sau 24 tiếng, ruột đã có dấu hiệu hoại tử, phải cắt đoạn ruột đó. Tuy nhiên, việc chăm sóc và hồi sức sau mổ rất khó khăn và phức tạp, dễ tử vong do suy kiệt và viêm phổi nặng.

Chơi đùa với bé 4 tháng tuổi

1. Chơi ú òa

Trò chơi này có thể phát triển khả năng cảm nhận của bé. Mẹ dùng khăn tay che mặt lại, rồi tạo âm thanh thu hút sự chú ý của bé, sau đó mở khăn ra trước mặt bé rồi nói: “Ú òa!”. Như thế sẽ làm bé bật thành tiếng cười to. Sau đó mẹ lấy khăn che mắt bé rồi giúp bé bỏ khăn ra.

2. Đậu và bay

Trò chơi này không những mang lại cho bé tâm trạng vui vẻ, mà còn giúp bé luyện tập cơ ngón tay, phát triển khả năng phối hợp giữa các động tác và ngôn ngữ. Bé ngồi vào lòng dựa lưng vào bạn, bạn lần lượt cầm hai tay của bé, dùng ngón cái và ngón trỏ cầm rồi mở ra, khi khép vào thì nói:”đậu, đậu, đậu” (mỗi lần nói, đầu ngón tay mở ra một lần), khi mở ra nói “bay”, làm nhiều lần, dần dần để bé nghe thấy “đậu – bay” tự biết khép ngón tay lại.

Theo 101 điều cha mẹ cần biết để nuôi dạy con

 
Chia sẻ nếu bạn thấy có ích

2 comments

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *