Phát triển ngôn ngữ cho trẻ từ 0 – 1 tuổi

Một năm đầu tiên của trẻ là khoảng thời gian quan trọng để phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Những phương pháp nào mà các bậc cha mẹ có thể giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ nhanh nhất, giúp cho trẻ mau biết nói, nhanh nhẹn với ngôn ngữ và âm thanh. Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau.

Sự sống vô cùng kỳ diệu. Chúng ta không hề có sự chuẩn bị chu đáo cho trẻ một bài học về ngôn ngữ khi trẻ chào đời. Thời gian đầu, chúng ta chỉ biết trêu đùa khi cho trẻ cười, khi thì cùng trẻ nói chuyện, khi thì dạy trẻ phân biệt một vài tên gọi của sự vật. Nhưng, chính khoảng thời gian trong năm đầu tiên của cuộc đời này, trẻ đã có thể giao lưu với chúng ta. Sự giao lưu này không đơn thuần chỉ là trò chuyện, mà những tình cảm và ngôn ngữ cử chỉ của bé, của cha, của mẹ đang dần hòa nhập vào nhau.

Hãy ghi nhớ một số điều sau đây khi phát triển ngôn ngữ cho trẻ:

  • Bước đầu trẻ nghe hiểu được những âm thanh trong cuộc sống, và có sự nhanh nhạy cao về ngữ âm.
  • Trẻ thích tiếng nói của mẹ. Sự lắng nghe và mỉm cười của trẻ thể hiện sự yêu thích tiếng nói của người thân.
  • Trẻ có thể cảm nhận được tình cảm trong tiếng nói của cha mẹ, có thể phát ra những âm “b”, “m”, “i”, “a” và những động tác như đá chân, vẫy tay để giao lưu với bạn.
  • Thính giác của trẻ rất nhạy, có thể nhận biết được tên gọi của mình. HIểu được tên gọi của một vài sự việc như “măm măm”, “đi tè”.
  • Trẻ biết thông qua những âm thanh nhất định phát ra (như tiếng khóc) để thu hút sự chú ý của mọi người, hoặc để bày tỏ nhu cầu của mình.
  • Trẻ luôn dùng “ngôn ngữ” của riêng mình để “đối thoại” và giao lưu với bạn.
  • Trẻ thích mô phỏng tiếng nói của bạn, thích cùng bạn chơi trò chơi về thanh âm và từ vựng.
  • Trẻ em hiểu một số câu nói đơn giản, như “ngồi xuống”, “tạm biệt”.

Sư giao lưu giữa trẻ và chúng ta, sẽ giúp chúng ta nhận thấy được sự kỳ diệu của cuộc sống, mang lại cho chúng ta những niềm vui. Trong quá trình giao lưu bình thường nhưng lại âu yếm ngọt ngào này, trẻ có thể cảm nhận được sự ấm áp, tình yêu thương của cha mẹ, trẻ được học những quy tắc ngôn ngữ của thế giới mới. Đây chính là tư duy ngôn ngữ của trẻ.

Chúng ta có thể giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua những phương pháp chủ yếu sau đây:

1. Cho trẻ lắng nghe những âm thanh tự nhiên

Khi trẻ 1 tháng tuổi, trẻ đã có thể chú ý đến một số âm thanh lặp đi lặp lại liên tục hàng ngày. Vì vậy trong thời gian này, bạn có thể dùng một số âm thanh nhắc đi nhắc lại để thu hút sự chú ý của trẻ.

Đến khi 7, 8 tháng tuổi, khả năng nhận biết âm thanh của trẻ dần được nâng cao, trẻ đã bắt đầu nghe được nhiều loại âm thanh khác nhau. Lúc này, bạn có thể để trẻ nghe những âm thanh của tiếng chìa khóa rơi trên mặt đất, âm thanh của tiếng xé giấy, chuông đồng hồ kêu… những tiếng động này không chỉ giúp trẻ nhận thúc được thế giới bên ngoài, mà còn có thể giúp trẻ cảm nhận được những âm sắc khác nhau, biết phân biệt, biết tỏ thái độ với những tiếng động lạ, hiểu được những sắc thái của các thanh âm khác nhau.

Khi trẻ sắp đầy 1 tuổi, những âm thanh của tự nhiên như tiếng gió, tiếng mưa, tiếng nước chảy có thể trở thành những trò chơi, cảm nhận thiên nhiên của trẻ. Hướng dẫn trẻ chú ý đến những âm thanh này một cách có mục đích, có thể giúp trẻ nhận thức được sự đa dạng của thế giới tự nhiên. Cảm hứng với thế giới tự nhiên là vô cùng vô tận, những âm thanh này đem lại cho trẻ em sự trong lành. Những bậc cha mẹ có lòng yêu thương con trẻ, bạn phải biết tận dụng những âm thanh của tự nhiên để tập luyện thính giác cho trẻ, giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ

2. Cho trẻ nghe nhức khúc ca êm ái

Âm nhạc có sự thay đổi trầm bổng là sự kích thích tốt nhất cho thính giác của trẻ. Nó không chỉ có thể giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp âm thanh, mà còn có thể tôi luyện tâm lý sâu sắc cho trẻ, có lợi cho sự khỏe mạnh về thể chất và tinh thần của trẻ.

Một tuần sau khi trẻ chào đời, trẻ có biểu hiện chỉ thích sự dịu dàng và âm thanh trầm bổng. Lúc này có thể cho trẻ nghe những khúc nhạc có nhịp điệu chậm và đều, ví dụ như những bài hát ru. Những ca khúc này có thể giúp trẻ cảm nhận được sự âu yếm và cảm giác an toàn.

3. Chuẩn bị cho trẻ những đồ chơi có thể phát ra âm thanh

Đồ chơi là người bạn quan trọng của trẻ. Mỗi người chúng ta ai cũng có những bộ đồ chơi phù hợp với từng lứa tuổi. Những đồ chơi này có ảnh hưởng đến sự phát triển của con trẻ chúng ta. Vậy có thể lựa chọ đồ chơi nào để tốt cho khả năng phát triển âm thanh của trẻ.

Treo một chiếc chuông gió bên giường hoặc nôi của trẻ. Chuông gió có thể phát ra những âm thanh vui tai để thu hút sự chú ý của trẻ. Hãy chú ý quan sát trẻ, nhất định trẻ có thể biết cách làm cho chuống gió kêu. Trẻ có thể biết làm động tác để làm cái nôi đung đưa, chỉ cần cử động chuông gió có thể phát ra âm thanh. Trò chơi này không chỉ tập luyện thính giác cho trẻ, mà còn có thể giúp trẻ cảm nhận được khả năng tiềm ẩn của mình – có thể làm cho chuông gió “hát”.

Đến khi trẻ khoảng 4 đến 6 tháng tuổi, có thể cho trẻ chơi trống, lắc nhạc, và những đồ chơi có âm vang khác. Khi trẻ khoảng 10 tháng tuổi, bạn có thể cho trẻ chơi một số đồ chơi làm bằng vật liệu mềm, có tiếng kêu, như các chú gà, vịt, chim bằng nhựa dẻo… Những đồ chơi này rất tốt cho việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ.

4. Để trẻ tự tạo ra âm thanh

Khi trẻ 8, 9 tháng tuổi, trẻ sẽ tập học bò để dần mở rộng phạm vi cuộc sống của mình. Sự hiếu kỳ của trẻ về thế giới bên ngoài cũng tăng dần, trẻ luôn muốn tạo ra âm thanh. Có thể cho trẻ một số đồ vật như đồ đựng và cái trống bằng nhựa, để trẻ gõ hết mình, vui chơi hết mình.

Khi tắm cho trẻ, bạn nên cùng trẻ chơi một số trò chơi nho nhỏ như vỗ nước. Khi cho trẻ ăn, bạn cũng có thể để trẻ nghe những âm thanh vui tai phát ra từ thìa, bát… những điều đó sẽ giúp cho việc cho trẻ ăn trở nên dễ dàng hơn.

5. Đọc những bài đồng dao, bài hát trẻ thơ cho con trẻ

Sau khi trẻ chào đời, bố mẹ nên thường xuyên đọc diễn cảm những bà đồng dao cho trẻ nghe, để trẻ cảm nhận được sự trầm bổng và thay đổi của ngữ âm, hiểu được sự âu yếm và thần kỳ của ngôn ngữ, điều đó rất tốt cho sự phát triển ngữ âm sớm của trẻ.

6. Cho trẻ bắt chước “nói chuyện theo”

Hai tháng đầu sau khi sinh, trẻ bắt đầu có thể phát âm mô phỏng theo người khác, muốn được giao lưu với bố mẹ. Khi được 3 tháng tuổi, tuy trẻ vẫn chưa biết nói chuyện, nhưng có thể phát ra những tiếng “o, e”. Nhưng khi trẻ nghe thấy bố mẹ nói chuyện, trẻ sẽ biểu lộ sự chăm chú nhìn bạn. Dùng ngôn ngữ của trẻ, trẻ sẽ cảm thấy rất vui. Sự vui thích được nói chuyện của trẻ thể hiện rất rõ và nhiều hơn trước đây, có thể giúp trẻ nhanh chóng nắm bắt được những ngôn ngữ cơ bản.

7. Tích cự trò chuyện thường xuyên với trẻ

Đến 8 tháng tuổi, trẻ có thể hiểu được hàm nghĩa của một số từ ngữ. Lớn hơn một chút, lúc bạn gọi tên trẻ, trẻ sẽ lập tức quay đầu lại nhìn bạn. Do vậy, cha mẹ phải giao lưu và nói chuyện với trẻ một cách tối đa. Điều này có thể giúp cho bạn tạo dựng được sự liên kết về tình cảm thân thiết giữa bạn và trẻ, có thể khuyến khích trẻ biểu đạt, thúc đẩy sự phát triển khả năng giao lưu của trẻ, phát triển ngôn ngữ cho trẻ.

8. Tăng thêm khả năng nhận thức về từ ngữ cho trẻ

Khi trẻ khoảng 5, 6 tháng tuổi, phải bắt đầu tăng cường bổ sung những từ ngữ thông dụng trong cuộc sống, đem những việc mà bạn làm để kể cho trẻ nghe. Ví dụ, khi bạn dọn phòng, nói với trẻ rằng “Mẹ đang dọn phòng này”. Khi trẻ đói, nói với trẻ “Con của mẹ đói, mẹ cho con bú sữa nhé”…Như vậy, thông qua các sự việc trong cuộc sống hàng ngày, không ngừng làm tăng thêm sự phong phú về vốn từ của trẻ.

Giúp trẻ học những từ ngữ có liên quan mật thiết đến cuộc sống của trẻ, liên hệ từ ngữ với hoàn cảnh. Khi trẻ đái dầm, nói với trẻ “lại tè dầm rồi”. Khi có khách ra về, bảo trẻ vẫy tay, cha mẹ vừa vẫy tay vừa nói “tạm biệt”…

9. Kể chuyện thường xuyên cho trẻ nghe

Khi 1 tuổi, tuy trẻ nghe chưa hiểu, nhưng lúc này chúng ta có thể tiến hành từng bước, tạo ra ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ, thậm chí ảnh hưởng đến mối liên hệ tình cảm giữa cha và mẹ. Vì thế, khi đọc truyện, điều mà trẻ được trải nghiệm là sự dịu dàng của cha mẹ, là sự giao lưu về ánh mắt và tình cảm giữa người với người.

Đối với trẻ nhỏ, am hiểu ý nghĩa câu chuyện còn rất khó khăn. Vì thế, khi các bậc cha mẹ kể chuyện, phải chú ý đến ngữ khí tình cảm và sắc thái, phải nhìn vào mắt trẻ, cùng trẻ tiến hành sự giao lưu về ánh mắt, dùng tình cảm và tác động để cảm hóa trẻ, hướng dẫn trẻ. Câu chuyện phải ngắn gọn, đơn giản, sử dụng nhiều từ tượng thanh hoặc từ cảm thán, hãy tự mình kể chuyện cho trẻ nghe.

Mời các bạn xem thêm: Trẻ 1 tuổi ăn gì? Dinh dưỡng cho bé 1 tuổi

 
Chia sẻ nếu bạn thấy có ích

One comment

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *