Tìm hiểu về các nhóm máu của con người

Như chúng ta đã biết, con người có 4 nhóm máu khác nhau là O, A, B và AB. Vậy những nhóm máu nào có thể thực hiện truyền máu cho nhau? Tại sao lại như vậy? Những bí ẩn về các nhóm máu của con người?… Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau đây.

Ý niệm cho rằng có thể truyền máu từ người này qua người khác là tư tưởng đã có từ rất lâu rồi. Đã có những trường hợp việc truyền máu cứu được người, nhưng cũng có những người đã chết vì thực hiện truyền máu, vậy đâu là nguyên nhân?

Bác sỹ Langsơtâyne, thầy thuốc người Áo, là người đầu tiên ở thế kỷ XX, đã tìm hiểu được nguyên nhân của việc thành công hay thất bại trong việc truyền máu.

Có một lần ông hòa một đĩa máu của sáu bạn đồng nghiệp của ông rồi đưa vào kính hiển vi xem xét. Trên đĩa có một số hồng cầu nhóm lại thành đống, giống hệt như chùm nho. Nhưng số khác lại không kết với nhau và qua thấu kính ông thấy nó nằm riêng biệt.

Langsơtâyne cho rằng “các chùm nho”, nói cách khác, việc hồng cầu dính vào nhau diễn ra khi các chất đặc biệt của hồng cầu gặp chất khác bơi trong phần lỏng của máu, tức là huyết tương hoặc huyết thanh. Cái chất của hồng cầu được Langsơtâyne gọi là chất kháng nguyên, kẻ đối địch của nó trong huyết thanh là kháng thể, còn sự kết dính là phản ứng ngưng kết.

Lập tức người ta thấy rõ ngay là tại sao trước đây việc truyền máu nhiều khi bị thất bại. Thì ra các kháng nguyên hồng cầu ở những người khác nhau đều khác nhau. Cả kháng thể của họ cũng khác nhau. Còn việc ngưng kết xảy ra khi các kháng nguyên và kháng thể không thể dung hòa được với nhau khi gặp nhau.

Tùy thuộc vào máu có các kháng nguyên và kháng thể nào mà y học phân ra bốn nhóm máu của con người cơ bản: O, A, B, AB.

Ở nhóm máu O không có kháng nguyên nào. Đó là lý do tại sao người ta có thể đem máu này truyền cho bất kỳ ai dù thuộc nhóm máu nào đi nữa, sự ngưng kết sẽ không xảy ra bởi vì cùng với nhóm máu của người cho không có kháng nguyên nào theo vào.

Nhóm máu của con người thứ tư, AB, không hề mang trong huyết tương của nó một kháng thể nào, vì vậy người mang nhóm máu AB có thể được nhận máu từ bất cứ nhóm máu nào khác, các kháng nguyên khác loại không có ai để mà “kháng”, không có kẻ thù là các kháng thể của chúng. Nhưng đối với hai nhóm máu A và B thì việc hòa hợp hay không có phần phức tạp hơn.

Các nhóm máu của con người Các kháng nguyên trong hồng cầu Kháng thể trong huyết tương Các nhóm có thể nhận máu từ nhóm máu này Các nhóm có thể truyền máu cho nhóm máu này
O a, b O, A, B, AB O
A A b A, AB O, A
B B a B, AB O, B
AB A, B AB O, A, B, AB

Việc chọn máu của người cho truyền vào máu của người nhận sẽ được an toàn từ khi phát hiện này ra đời. Đây có thể nói là một phát minh vĩ đại, đã cứu sống được rất nhiều người.

Liệu có một số bệnh phụ thuộc vào nhóm máu hay không? Cũng có thế có một số bệnh liên quan đến nhóm máu, như người nhóm máu O thì hay bị loét tá tràng.

Hồng cầu của các thai sinh đôi nhiều khi chuyển từ cái nọ qua cái kia. Trẻ sinh ra mang máu hỗn hợp và cứ thế tiếp tục mà sống. Song những dân di cừ thường chung sống rất tốt với các hồng cầu và kháng thể địa phương dưới sự bảo hộ của thể người mẹ, tức là trước khi ra đời. Nếu đã sống được thì sau khi ra đời, sự chung sống hòa thuận giữa chúng vẫn sẽ được tiếp tục.

Không phải tất cả những người sinh đôi đều mang “khảm hợp” trong máu mà chỉ có những người gọi là sinh đôi không đồng nhất bắt nguồn từ hai tế bào sinh dục thụ thai riêng biệt. Ở những người sinh đôi như vậy, tính di truyền có khác nhau, vì vậy các nhóm máu có thể là khác nhau.

Các kháng nguyên làm cho các hồng cầu bị “băm nhỏ” ra, về số lượng nhiều hơn là các nhóm máu mà khoa học đã biết (hiện nay cùng với các phân nhóm ta đã biết được chúng có hơn 4 nhóm). Tất cả đều bắt nguồn từ chất được qui ước gọi là chữ “N”. Trong các hồng cầu của bất kể nhóm nào cũng có chất N. Những đột biến di truyền của chúng ta hàng triệu năm qua khi con vượn “diễn biến” thành con người đã làm biến đổi chất N thành những kháng nguyên mới mẻ, trẻ trung hơn. Các kháng nguyên ngày nay tạo ra màu sắc vì chúng quyết định tính chất hóa học của hồng cầu (và do đó chúng quyết định nhóm phân loại). Nhưng chất N cổ xưa với một liều lượng nào đó vẫn có mặt không hề thay đổi, bên cạnh những kháng nguyên mới.

Số không là ký hiệu của nhóm máu thứ nhất của máu nói chung – không có nghĩa là trống rỗng mà nó chỉ nói lên một điều là trong các hồng cầu không có kháng nguyên A và B. Nhưng chúng lại có chất O – cũng là một kháng nguyên có đầy đủ giá trị làm một nhóm.

Kháng nguyên A thường thể hiện dưới ba dạng khác nhau A, A2 và A3. Cách đây không lâu người ta còn phát hiện ra một dạng nữa của nó – kháng nguyên A4.

Các kháng nguyên nhóm như ta thấy đều được “cấu tạo” rất vững chắc. Hàng thế kỷ trôi qua, biết bao dân tộc và nền văn minh không còn nữa trên quả đất, nhưng cấu trúc của kháng nguyên vẫn không thay đổi.

Nhà bác học Mỹ Bôliđơ đã nghiên cứu các hài cốt do các nhà nhân chủng học khai quật được trong các mộ ở Mêhicô, Pêru và Ai Cập. Ông đã xác nhận là ở hầu hết những cư trú vào thời cổ xưa tại các nước này đều thuộc nhóm máu B.

Các kháng nguyên quyết định các nhóm máu hông chỉ làm đầy các hồng cầu. Chúng có cả ở trong tất cả các mô và các chất lỏng của cơ thể chúng ta, trừ óc và các tế bào thần kinh. Một số kháng nguyên thì hòa tan trong mỡ, số khác trong nước (có ở dòng nước mắt).

Thông thường cùng với mỗi kháng nguyên có một kháng thể thù địch. Và các đôi này quy ước gọi theo vần chữ đầu hoặc theo tên họ của người phát hiện ra kháng nguyên trong máu.

Có hệ kháng nguyên Kít, Kenkêlanô, hệ Luyenran, hệ P-p. Nhưng có lẽ hệ nổi tiếng nhất là hệ “Rêdút”. Người ta gọi nó như vậy để ghi nhớ loài khỉ “Rêdút”, trong máu của nó lần đầu tiên người ta phát hiện ra cái kháng nguyên mà từ lâu chúng ta đã tìm kiếm.

 
Chia sẻ nếu bạn thấy có ích

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *